Zdolność finansowa to wskaźnik, który banki zawsze biorą pod uwagę przy ocenie osoby wnioskującej o produkt finansowy. Dzięki temu są w stanie ocenić, czy potencjalny kredytobiorca będzie w stanie spłacać regularnie kredyt. Banki biorą pod uwagę wiele czynników przy takiej analizie. Jak więc weryfikują klientów? Jak sprawdzana jest zdolność kredytowa?
- Na czym polega weryfikacja zdolności kredytowej?
- Co jest brane pod uwagę przy zdolności kredytowej?
- Jak sprawdzić zdolność kredytową?
- Jak zwiększyć zdolność kredytową?
Na czym polega weryfikacja zdolności kredytowej?
Zdolność kredytowa to nic innego jak ocena wiarygodności finansowej osoby ubiegającej się o kredyt. Banki biorą pod uwagę szereg wskaźników, dzięki którym są w stanie ocenić, czy wnioskującego będzie stać na spłatę zobowiązania. Sprawdzają, czy w miesięcznym budżecie potencjalnego kredytobiorcy będzie nadwyżka finansowa pozwalająca na regularne spłacanie rat. Instytucje finansowe analizują zarówno bieżącą sytuację materialną wnioskodawcy, jak i jego dotychczasową historię rozliczeń z wierzycielami.
Weryfikacja obejmuje również stabilność zatrudnienia oraz przewidywalność przyszłych dochodów — elementy, które pozwalają oszacować ryzyko niewypłacalności w perspektywie kilku lub kilkunastu lat. Bank konstruuje szczegółowy profil finansowy klienta, uwzględniając nie tylko jego obecne zarobki, ale także prawdopodobieństwo ich utrzymania w długim okresie. Osoby z krótkim stażem pracy lub zatrudnione na umowach terminowych są traktowane jako bardziej ryzykowne, co przekłada się na niższą przyznaną kwotę kredytu lub konieczność wniesienia wyższego wkładu własnego.
Co jest brane pod uwagę przy zdolności kredytowej?
Zdolność kredytowa oceniana jest za pomocą analizy ilościowej i analizy jakościowej. Pierwsza z nich skupia się na sytuacji finansowej wnioskującego. Brane pod uwagę są więc:
- dochody oraz ich regularność
- wysokość kosztów utrzymania co miesiąc
- spłacane aktualnie zobowiązania
- limity na kartach kredytowych
- wartość posiadanych oszczędności
- dodatkowe źródła przychodów — np. dochody z wynajmu nieruchomości lub umów zleceń
Druga analiza dotyczy wskaźników, które mogą mieć wpływ na spłatę zobowiązania. Wymienia się wśród nich wiek, stan cywilny, wykształcenie, zajmowane stanowisko, staż pracy, liczbę osób na utrzymaniu oraz historię kredytową. Bank ocenia również charakter umowy — osoby zatrudnione na czas nieokreślony uznawane są za bardziej wiarygodne niż te pracujące na podstawie kontraktu tymczasowego lub prowadzące działalność gospodarczą z niestabilnymi dochodami. Warto dodać, że instytucje finansowe przyglądają się także rodzajowi branży, w której zatrudniony jest wnioskodawca — sektory uznawane za bardziej stabilne (np. administracja publiczna, edukacja) są oceniane korzystniej niż te narażone na wahania koniunktury.
Osoby, które nie spłacały regularnie w przeszłości zobowiązań, mogą mieć problemy z uzyskaniem kredytu, szczególnie długoterminowego, jak kredyt hipoteczny. Banki sprawdzają bowiem bazy BIK oraz KRD. Jeśli będą w nich negatywne informacje odnośnie wcześniejszych płatności lub długów, wówczas bank może nie przyznać kredytu. Warto podkreślić, że nawet pojedyncze opóźnienie w spłacie raty może zostać odnotowane w tych rejestrach i rzutować na przyszłe wnioski kredytowe przez okres nawet kilku lat. Dlatego tak ważne jest, aby systematycznie regulować wszystkie zobowiązania — nie tylko kredyty bankowe, ale także rachunki za media, subskrypcje czy zobowiązania wobec operatorów telekomunikacyjnych.
Jak sprawdzić zdolność kredytową?
Każdy bank może mieć wewnętrzne wytyczne co do oceny zdolności kredytowej. Oznacza to, że nigdy nie można być pewnym, co jeszcze zostanie wzięte pod uwagę przy weryfikacji zdolności kredytowej. Pomocne są w tym jednak wymienione wyżej parametry. Tylko jak je interpretować i odnieść do kredytu?
Pomocne w tym są narzędzia internetowe, czyli kalkulatory zdolności kredytowej. Wskazują one, o jaką kwotę kredytu można się ubiegać w obecnej sytuacji. Są to oczywiście wyliczenia prognozowane, ostateczne wyniki uzależnione są od konkretnego banku oraz aktualnych stóp procentowych. Kalkulatory te stosują uproszczone algorytmy oparte na danych makroekonomicznych i średnich wskaźnikach rynkowych, dlatego wynik należy traktować jako punkt wyjścia do rozmów z doradcą bankowym, a nie jako wiążącą ofertę.
Dane wymagane w kalkulatorze zdolności kredytowej
W takim kalkulatorze zdolności kredytowej należy wpisać m.in.:
- miesięczny dochód netto gospodarstwa domowego
- liczbę osób w gospodarstwie
- raty innych kredytów
- inne stałe zobowiązania
- limity na kartach kredytowych
- okres spłaty
- oprocentowanie
- rodzaj rat (równe lub malejące)
- wartość posiadanych oszczędności
- planowany wkład własny
Po chwili okaże się, o jaką kwotę kredytu możemy wnioskować. Warto jednak pamiétać, że wynik z kalkulatora to jedynie orientacyjna wartość — rzeczywista decyzja banku może się od niej różnić ze względu na dodatkowe czynniki, takie jak profil ryzyka klienta czy polityka kredytowa instytucji w danym okresie. Niektóre banki stosują bardziej rygorystyczne zasady przy obliczaniu kosztów utrzymania, inne natomiast w większym stopniu uwzględniają dodatkowe źródła dochodu, co bezpośrednio wpływa na ostateczną kwotę przyznanego finansowania.
Jak zwiększyć zdolność kredytową?
Takie pytanie często zadają osoby, które starają się o kredyt hipoteczny. Przy zobowiązaniach długoterminowych zdolność kredytowa ma fundamentalne znaczenie, warto więc pomyśleć, jak ją zwiększyć.
Forma zatrudnienia i stabilność dochodów
Z punktu widzenia banku ważny jest charakter pracy. Największe szanse na otrzymanie kredytu mają osoby pracujące na podstawie umowy o pracę, najlepiej na czas nieokreślony. Wyższy staż w jednym miejscu zatrudnienia dodatkowo zwiększa wiarygodność wnioskodawcy — banki uznają taką sytuację za gwarancję stałych wpływów. Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą poprawić swoją pozycję, przedkładając kilkuletnie zeznania podatkowe dokumentujące stabilne przychody.
Dla osób samozatrudnionych pomocne może być także przedstawienie portfela stałych klientów lub długoterminowych umów, które potwierdzają ciągłość przyszłych zleceń. Bank chętniej przyzna kredyt przedsiębiorcy, który ma podpisane kontrakty na kolejne miesiące lub lata, niż temu, którego działalność opiera się wyłącznie na jednorazowych transakcjach. Dobrym rozwiązaniem jest także prowadzenie rachunku firmowego w tym samym banku, w którym planujemy ubiegać się o kredyt — dzięki temu instytucja ma pełny wgląd w historię obrotów i może precyzyjniej ocenić zdolność kredytową.
Historia kredytowa i spłata zobowiązań
Warto zadbać o pozytywną historię kredytową i terminową spłatę aktualnych zobowiązań. Jeśli nie ma możliwości uregulowania zaciągniętych kredytów, rozwiązaniem jest ich konsolidacja, która zwiększy zdolność kredytową poprzez obniżenie miesięcznej raty. Warto również zamknąć niewykorzystywane karty kredytowe — nawet nieużywane limity są traktowane przez banki jako potencjalne zobowiązanie, które obniża zdolność kredytową.
Dodatkowo przed złożeniem wniosku o kredyt warto sprawdzić własny raport kredytowy w BIK, aby upewnić się, że nie zawiera błędów lub nieaktualnych wpisów. Jeśli znajdziemy w nim nieprawidłowości, mamy prawo złożyć reklamację i domagać się ich usunięcia. Im czystsza historia kredytowa, tym większa szansa na otrzymanie korzystnych warunków finansowania, w tym niższego oprocentowania czy wyższej kwoty kredytu.
Kredyt wspólny jako sposób na wyższe finansowanie
Warto rozważyć również zaciągnięcie kredytu we dwoje, wówczas szanse na otrzymanie kredytu w wyższej kwocie będą większe. Sumowanie dochodów współkredytobiorców pozwala bankom przyznać wyższe finansowanie przy zachowaniu tego samego poziomu bezpieczeństwa. Należy jednak pamiétać, że oboje kredytobiorcy odpowiadają solidarnie za całość zobowiązania, co oznacza równą odpowiedzialność za spłatę rat niezależnie od wkładu finansowego każdej ze stron.
W przypadku par nieposiadających wspólnego gospodarstwa domowego lub niespokrewnionych osób warto wcześniej ustalić warunki podziału zobowiązań w formie pisemnej umowy cywilnoprawnej. Dzięki temu w przypadku ewentualnych problemów ze spłatą lub rozstania obie strony będą miały jasno określone prawa i obowiązki. Warto również rozważyć opcję poręczenia kredytu przez osobę trzecią o wysokiej zdolności kredytowej — takie rozwiązanie daje bankowi dodatkowe zabezpieczenie, co może przełożyć się na korzystniejsze warunki finansowania.
Dodatkowe działania zwiększające zdolność kredytową
Oprócz wymienionych rozwiązań można również:
- wydłużyć okres kredytowania — obniża to miesięczną ratę i podnosi dostępną kwotę kredytu
- wnieść wyższy wkład własny — zmniejsza to kwotę kredytu i ryzyko dla banku
- dołączyć poręczyciela — osoba o stabilnej sytuacji finansowej zwiększa bezpieczeństwo transakcji
- zgłosić dodatkowe źródła dochodu — umowy zlecenia, dochody z wynajmu nieruchomości, dywidendy z akcji
- spłacić drobne zobowiązania konsumpcyjne — nawet niewielkie kredyty gotówkowe mogą znacząco obniżyć zdolność kredytową
- zredukować liczbę kart kredytowych — posiadanie wielu kart, nawet niewykorzystanych, jest traktowane jako potencjalne obciążenie
Każda z tych metod może znacząco wpłynąć na ostateczną decyzję banku. Warto również planować finanse z wyprzedzeniem — przed złożeniem wniosku kredytowego dobrze jest przez kilka miesięcy utrzymywać dodatnie saldo na koncie i unikać kredytów konsumpcyjnych, które negatywnie wpływają na ocenę zdolności kredytowej. Banki często analizują wyciągi z konta z ostatnich trzech do sześciu miesięcy, dlatego warto w tym okresie unikać dużych jednorazowych wydatków, które mogłyby wzbudzić wątpliwości co do stabilności finansowej. Dodatkowo osoby planujące wzięcie kredytu powinny rozważyć zmianę stylu życia na bardziej oszczędny — ograniczenie wydatków na rozrywkę, restauracje czy zakupy nieprzemyślane pozwoli zgromadzić wyższy wkład własny oraz wykaże się lepiej w oczach banku podczas analizy historii transakcji na koncie.